استادیار، دانشکده هوافضا، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری
10.22034/joae.2024.370594.1163
چکیده
ایمنی هوانوردی همواره یکی از موضوعات مهم و مورد توجه در صنعت حملونقل هوایی بوده است. از زمان نخستین پرواز بشر، حوادث و سوانح هوایی در سراسر جهان منجر به شکلگیری تلاشهای گستردهای برای بهبود ایمنی پروازها شده است. شناسایی عوامل مؤثر در بروز این حوادث و تحلیل دقیق آنها میتواند به کاهش سوانح و افزایش ایمنی پروازها کمک شایانی نماید. در این راستا، مدلها و نظریههای متعددی برای ارزیابی عوامل تأثیرگذار بر ایمنی هوانوردی توسعه یافتهاند. در مواردی که دادههای تاریخی کافی در دسترس نباشد، استفاده از منطق فازی و تحلیل سلسلهمراتبی فازی، در ترکیب با نظرات خبرگان، میتواند جایگزین مناسبی برای ارزیابی عوامل فنی مؤثر در ایمنی هوانوردی باشد.این تحقیق با بهرهگیری از مدل تحلیل سلسلهمراتبی فازی (FAHP)، به ارزیابی مؤلفههای فنی مؤثر در ایمنی هوانوردی پرداخته است. برای این منظور، از تقسیمبندی پنجگانه شورای بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) شامل عوامل انسانی، فنی، محیطی، سازمانی و اطلاعات ناقص بهعنوان معیارهای اصلی و 36 زیرمعیار استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که تحلیل سلسلهمراتبی فازی در مقایسه با مدل سلسلهمراتبی سنتی، دقت بالاتری در ارزیابی عوامل فنی ایمنی هوانوردی دارد. بهطور خاص، یافتهها حاکی از آن است که عوامل فنی و انسانی بالاترین وزن را در میان سایر معیارها به خود اختصاص دادهاند. یکی دیگر از نتایج مهم این تحقیق، تأثیر بالای اطلاعات ناقص در کاهش سطح ایمنی هوانوردی است. عدم دسترسی به دادههای کامل و بهروز میتواند روند تصمیمگیری را تحت تأثیر قرار دهد و به بروز خطرات بیشتری منجر شود. بهکارگیری مدل تحلیل سلسلهمراتبی فازی به سازمانهای هواپیمایی این امکان را میدهد که بر روی عوامل کلیدی تمرکز کنند و با اولویتبندی دقیق، برنامههای مؤثری برای بهبود ایمنی پیادهسازی نمایند.