دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری - انجمن هوافضای ایران مدیر مسئول: دکتر علی نوری سردبیر: دکتر حمیدرضا زارعی جانشین سردبیر: دکتر وحید خلفی دبیر تخصصی و مدیر اجرایی: دکتر میثم نوری نیارکی ویراستار انگلیسی: دکتر روح اله ملکی نشریه علمی پژوهشی مهندسی هوانوردی 17359449 25 1 2023 04 21 Analysis of Iran’s civil aviation accidents and serious ‎incidents from 1979 to 2021 using failure mode and ‎effects analysis and multi-attribute decision making ‎methods تحلیل حوادث و سوانح وخیم هوانوردی غیرنظامی ایران از 1358 تا 1400 ‏با استفاده از روش های تجزیه و تحلیل حالات و اثرات خرابی و تصمیم گیری ‏چند شاخصه 154 180 171333 10.22034/joae.2023.171333 FA امیرحسین نصرتی ملکجهان گروه مدیریت سیستم و بهره وری، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران علی حسین زاده کاشان دانشیار دانشکده مهندسی صنایع و سیستم ها، دانشگاه تربیت مدرس،تهران، ایران بختیار استادی دانشکده مهندسی صنایع و سیستمهای دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2022 10 05 Since humans have begun to fly and construct various aircraft, the occurred accidents and incidents ‎have always resulted in irreparable injuries and damages. Therefore, today, aviators especially airlines ‎continuously trying to maintain the maximum level of safety and reduce the rate of accidents by ‎spending resources. In this research, by analyzing the available reports and information for 46 accidents ‎and serious incidents in Iran's civil aviation between 1979 and 2021, first, a statistical-analytical ‎evaluation is performed, then influential factors like failures and errors in these occurrences are analyzed ‎by using failure mode and effects analysis and multi-attribute decision making. The statistical population of this research includes a panel of experts and experts in the field of aviation and air accidents, and a questionnaire was used to collect the required information. According to findings, ‎human is the most important factor, Fokker100 is the most engaged aircraft and pilots with low ages and ‎experiences are the most vulnerable factors in mentioned occurrences; in addition, failures in landing ‎system and engines and also the pilot error in not following the structures were the most important ‎factors.‎ از زمانی که انسان شروع به پرواز و ساخت هواپیماهای مختلف کرده است، حوادث و سوانح بوقوع پیوسته، همواره صدمات و خسارات جبران‌ناپذیری به‌دنبال داشته‌اند. بنابراین امروزه، فعالین صنعت هوانوردی به خصوص شرکت‌های حمل مسافر با صرف منابع زیاد، به صورت مداوم به دنبال حداکثر نگه‌داشتن سطح ایمنی فعالیت خود و کاهش نرخ بروز این وقایع هستند. در این پژوهش، با تحلیل گزارشات و اطلاعات در دسترس برای 46 مورد حادثه و سانحه وخیم هوانوردی غیرنظامی ایران در بازه سال‌های 1358 تا 1400، پس از انجام ارزیابی‌های آماری-تحلیلی، با استفاده از تکنیک‌های تجزیه و تحلیل حالات و اثرات خرابی و تصمیم‌گیری چند شاخصه، به بررسی عوامل دخیل در آن‌ها مانند خطاها و خرابی‌ها پرداخته می‌شود. جامعه آماری این پژوهش شامل پنلی از خبرگان و متخصصین حوزه هوانوردی و سوانح هوایی بوده و برای جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه استفاده شده است. برطبق نتایج تحقیق، عامل انسانی مهم‌ترین عامل دخیل، هواپیمای فوکر 100 درگیرترین نوع هواپیما و خلبانان با سن و تجربه کمتر، مستعدترین عوامل در بروز این وقایع بوده‌اند. همچنین خرابی در ارابه فرود و موتور و همچنین، خطای خلبان به موجب عدم پیروی از دستورالعمل‌ها به عنوان مهم‌ترین حالات خطا و خرابی معرفی شده‌اند. https://www.joae.ir/article_171333_fc0f515d32f97bcec3c8c06f3af32a17.pdf